«Η μεγαλύτερη απειλή για την ανθρωπότητα έρχεται νωρίτερα», προειδοποιούν οι επιστήμονες
Δεν είναι ένας ξαφνικός κατακλυσμός, ούτε ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά μία αργή, σχεδόν αόρατη αλλαγή που εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες: Ολοένα και λιγότερα παιδιά γεννιούνται σε όλο τον κόσμο.
Τώρα, νέα μελέτη προειδοποιεί ότι η δημογραφική κρίση μπορεί να φέρει τις κοινωνίες αντιμέτωπες με μία πρωτοφανή δοκιμασία πολύ νωρίτερα από ό,τι υπολόγιζαν μέχρι σήμερα οι ειδικοί.
Στο παρελθόν, ο Έλον Μασκ είχε υποστηρίξει ότι η μείωση των γεννήσεων αποτελεί «τον μεγαλύτερο κίνδυνο για το μέλλον του πολιτισμού». Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο δείκτης γονιμότητας βρίσκεται σήμερα στο 1,62, ενώ, στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ακόμη χαμηλότερος, στο 1,57 το 2022. Σύμφωνα με έρευνες, για να διατηρηθούν σταθερά τα επίπεδα πληθυσμού απαιτείται δείκτης περίπου 2,7 παιδιά ανά γυναίκα.
Πλέον, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες η ανθρωπότητα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρή κοινωνική αποσταθεροποίηση. Μέχρι σήμερα, οι ακαδημαϊκοί θεωρούσαν ότι ένας δείκτης περίπου 2,1 γεννήσεων ανά γυναίκα ήταν αρκετός ώστε να αποτραπεί η μακροπρόθεσμη δημογραφική εξαφάνιση.
Ωστόσο, η ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι οι προηγούμενοι υπολογισμοί δεν λάμβαναν επαρκώς υπόψη κρίσιμους παράγοντες, όπως τα ποσοστά θνησιμότητας, την αναλογία φύλων, το γεγονός ότι ορισμένοι ενήλικες επιλέγουν να μην αποκτήσουν παιδιά, αλλά και τις φυσικές διακυμάνσεις στο μέγεθος των οικογενειών.
Ο Έλον Μασκ, ο οποίος έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για τη μείωση των γεννήσεων, υποστηρίζει ότι η δημογραφική συρρίκνωση θα μπορούσε να εξελιχθεί «στο μεγαλύτερο πρόβλημα που θα αντιμετωπίσει ο κόσμος τα επόμενα χρόνια».
Σύμφωνα με εκείνον, η πτώση των γεννήσεων θα οδηγήσει σε λιγότερους εργαζομένους, αυξανόμενο χρέος, μεγαλύτερη πίεση στα συστήματα υγείας και συντάξεων, ενώ, θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη και εκτεταμένη κοινωνική αναταραχή.
Η Νταϊάν Κουαρέσμα, μία από τις συγγραφείς της μελέτης, ανέφερε ότι, λόγω της αβεβαιότητας που υπάρχει γύρω από τη γονιμότητα, τη θνησιμότητα και τις δημογραφικές αλλαγές, απαιτείται υψηλότερος δείκτης γεννήσεων από το συνηθισμένο επίπεδο αναπλήρωσης ώστε να διατηρηθεί η βιωσιμότητα των πληθυσμών.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η διατήρηση της δημογραφικής ισορροπίας δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά και τη συνέχεια των γλωσσών, των πολιτισμών, των γενεαλογικών γραμμών και της κοινωνικής ποικιλομορφίας.
Στη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One, σημειώνουν ότι η κρίση υπογεννητικότητας αποτελεί «σοβαρή απειλή για τη βιωσιμότητα των ανεπτυγμένων χωρών».
Ο παγκόσμιος δείκτης γονιμότητας –ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα– έχει μειωθεί από 5,3 τη δεκαετία του 1960 σε 2,3 το 2023.
Η Νότια Κορέα καταγράφει σήμερα τον χαμηλότερο δείκτη γονιμότητας στον κόσμο, με μόλις 0,87 παιδιά ανά γυναίκα. Οι ειδικοί αποδίδουν το φαινόμενο στο υψηλό κόστος ζωής, τις έντονες εργασιακές απαιτήσεις και την αυξανόμενη ανάγκη για καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Παράλληλα, στο Ηνωμένο Βασίλειο οι γεννήσεις έχουν μειωθεί δραματικά την τελευταία δεκαετία, με ορισμένες περιοχές να καταγράφουν πτώση έως και 60% στον αριθμό των γυναικών που αποκτούν παιδιά από το 2013.
Η δημογραφική «βόμβα» που εξελίσσεται αθόρυβα, μπορεί να αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του 21ου αιώνα, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
