Πρόστιμο σε πεζούς – Τι ισχύει με τις διαβάσεις;
Πρόστιμο 30 ευρώ βεβαιώθηκε σε πεζό στη λεωφόρο Δημοκρατίας, στην Αλεξανδρούπολη, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου.
Το περιστατικό υπενθυμίζει ότι ο ΚΟΚ προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις και για όσους κινούνται με τα πόδια.
Ο πεζός φέρεται να επιχείρησε να διασχίσει τον δρόμο από σημείο εκτός διάβασης, αγνοώντας τις υποδείξεις δικυκλιστή αστυνομικού του Τμήματος Τροχαίας που ρύθμιζε την κυκλοφορία. Ο αστυνομικός προχώρησε στη βεβαίωση προστίμου, με τη μη συμμόρφωση στις οδηγίες του να αποτελεί βασικό στοιχείο της περιγραφής του συμβάντος.
Η υπόθεση έχει ενδιαφέρον για κάθε ελληνική πόλη, καθώς φέρνει στο προσκήνιο δύο ζητήματα: πότε παρανομεί ο πεζός διασχίζοντας έναν δρόμο και πότε ο οδηγός υποχρεούται να σταματήσει για να του παραχωρήσει προτεραιότητα.
Πότε προβλέπεται πρόστιμο 30 ευρώ για τον πεζό
Ο ισχύων Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, ο ν. 5209/2025, περιλαμβάνει χωριστές διατάξεις για τη φωτεινή σηματοδότηση των πεζών και τους κανόνες κίνησής τους. Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις εφαρμόζονται από τις 13 Σεπτεμβρίου 2025. Οι παραβάσεις των άρθρων 11 και 42 εντάσσονται στην κατηγορία Ε1-Α, για την οποία προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο 30 ευρώ.
Ο βασικός κανόνας είναι ότι όπου υπάρχουν διαβάσεις πεζών, πρέπει να χρησιμοποιούνται. Σε διάβαση χωρίς φωτεινή ρύθμιση, ο πεζός οφείλει, πριν κατέβει στο οδόστρωμα, να υπολογίσει την απόσταση και την ταχύτητα των οχημάτων που πλησιάζουν.
Υπάρχει, όμως, μια ουσιαστική διευκρίνιση: η απουσία διάβασης δεν απαγορεύει αυτομάτως τη διέλευση. Ο νόμος επιτρέπει στον πεζό να περάσει, εφόσον προηγουμένως βεβαιωθεί ότι δεν θα παρεμποδίσει την κυκλοφορία. Η διάσχιση πρέπει να γίνεται κάθετα προς τον δρόμο, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή στάση πάνω στο οδόστρωμα.
Αντίστοιχα, για το περπάτημα κατά μήκος του δρόμου, ο κανόνας είναι η χρήση του πεζοδρομίου. Όταν αυτό δεν υπάρχει ή είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθεί, επιτρέπεται η κίνηση στο οδόστρωμα υπό προϋποθέσεις. Η γενική υποχρέωση είναι ο πεζός να κινείται κοντά στην άκρη και αντίθετα από την κυκλοφορία, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει ο ΚΟΚ.
Στα φανάρια, ο κόκκινος σηματοδότης πεζών απαγορεύει την έναρξη της διέλευσης. Αν, όμως, ο πεζός έχει ήδη μπει στη διάβαση και το φανάρι γίνει κόκκινο, δικαιούται να συνεχίσει μέχρι την απέναντι πλευρά. Δεν χρειάζεται να ακινητοποιηθεί στη μέση του δρόμου ή να επιστρέψει στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε. Το πράσινο που αναβοσβήνει επιτρέπει τη διέλευση με ιδιαίτερη προσοχή.
Ξεχωριστή σημασία έχουν οι υποδείξεις του τροχονόμου. Τα σήματά του υπερισχύουν των φαναριών, των πινακίδων και των διαγραμμίσεων, τόσο για τους οδηγούς όσο και για τους πεζούς. Επομένως, ακόμη και αν μια φωτεινή ένδειξη επιτρέπει την κίνηση, πρέπει να ακολουθηθεί διαφορετική εντολή του αστυνομικού που ρυθμίζει την κυκλοφορία.
Χρειάζεται επίσης προσοχή στη γενίκευση του ποσού: τα 30 ευρώ αφορούν τις συγκεκριμένες παραβάσεις των διατάξεων για τους πεζούς. Η μη συμμόρφωση στα σήματα τροχονόμου ρυθμίζεται και αυτοτελώς από το άρθρο 6, με διαφορετική κατηγορία κύρωσης. Συνεπώς, δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρόστιμο 30 ευρώ για κάθε πιθανή παράβαση πεζού.
Πότε ο οδηγός πρέπει να σταματήσει στη διάβαση
Ο ΚΟΚ επιβάλλει σαφείς υποχρεώσεις και στους οδηγούς. Σε σημασμένη διάβαση όπου η κυκλοφορία δεν ρυθμίζεται από φανάρια ή τροχονόμο, ο οδηγός πρέπει να πλησιάζει με μικρή ταχύτητα. Αν πεζοί τη χρησιμοποιούν ή ετοιμάζονται να τη χρησιμοποιήσουν, οφείλει να ακινητοποιήσει το όχημά του και να περιμένει μέχρι να ολοκληρώσουν τη διέλευση.
Ακόμη και όταν ανάψει πράσινο για τα οχήματα, ο οδηγός δεν επιτρέπεται να εμποδίσει πεζούς που έχουν ήδη εισέλθει νόμιμα στη διάβαση. Αν στρίβει σε δρόμο στην είσοδο του οποίου υπάρχει διάβαση, πρέπει να κινηθεί αργά και να παραχωρήσει προτεραιότητα σε όσους τη χρησιμοποιούν ή εισέρχονται σε αυτή.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για άτομα με αναπηρία που πρόκειται να διασχίσουν την οδό και για ανθρώπους με αναπηρία όρασης που επιδεικνύουν το λευκό μπαστούνι τους: ο οδηγός οφείλει να σταματήσει πριν από τη διάβαση.
Οι παραβάσεις των υποχρεώσεων του οδηγού προς τους πεζούς, όπως ορίζονται στο άρθρο 43, εντάσσονται στις κατηγορίες Ε2-Α και Σ, δηλαδή προβλέπουν πρόστιμο 150 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 40 ημέρες.
Η προστασία της διάβασης αφορά και τη στάθμευση. Το άρθρο 38 απαγορεύει τη στάση ή τη στάθμευση οχήματος επάνω σε διάβαση πεζών ή ποδηλατιστών, αλλά και σε απόσταση μικρότερη των πέντε μέτρων εκατέρωθεν αυτής. Αντίστοιχη απαγόρευση ισχύει στα πεζοδρόμια, εκτός αν υπάρχει ειδική σήμανση που επιτρέπει τη στάθμευση.
Για την ασφαλή μετακίνηση στις ελληνικές πόλεις, η εφαρμογή αυτών των κανόνων χρειάζεται να συνοδεύεται από ευδιάκριτες διαβάσεις, λειτουργικά φανάρια και ελεύθερα πεζοδρόμια. Η συμμόρφωση του πεζού και η προστασία του από τον οδηγό αποτελούν δύο απαραίτητες πλευρές της ίδιας καθημερινής συνύπαρξης στον δρόμο.




